Zegar
BORNIAK info BOX
Ostatnie wiadomości
9 miesiące, 2 tygodnie
 temu
  • Prezes : Uwaga! W okresie do godzin porannych dnia 12.01.br. na obszarze woj. zachodniopomorsk iego mogą występować wiatry potęgujące odczucie zimna. Lokalnie na północy województwa porywy wiatru mogą osiągać prędkość do 80km/h. Możliwe opady. Możliwe skutki: utrudnienia w komunikacji, odmrożenia, łamanie gałęzi drzew. Należy zachować ostrożność przebywając na lodzie. Źródło: SISMS
  • Prezes : Uwaga! W okresie od godz. 18.00 dnia 28.12.br. do godz. 12.00 dnia 29.12.br. na obszarze woj. zachodniopomorsk iego prognozuje się występowanie mgieł, które mogą osadzać szadź. Lokalnie mogą ograniczać widzialność do 200m. Możliwe skutki: utrudnienia w komunikacji. Stopień zagrożenia: pierwszy. Źródło: SISMS
  • Prezes : Uwaga! Na obszarze Woj. Zachodniopomorsk iego w okresie od godz. 9.00 dn.1.12.br do godz. 10.00 dn. 2.12.br prognozuje się wystąpienie silnych wiatrów o śr. prędkości 25-35 km/h, w porywach do 85 km/h. Możliwe wystąpienie zjawisk burzowych połączonych z wiatrem do 95km/h. Możliwe skutki: utrudnienia w ruchu drogowym, łamanie gałęzi, uszkodzenia dachów, przerwy w dostawie prądu. Stopień zagrożenia Pierwszy. Źródło: SISMS
  • Prezes : Ostrzeżenie przed silną mgłą od godz. 7:30 dnia 24.11.2016 do godz. 7:30 dnia 25.11.2016
  • Prezes : Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji sp. z o.o. z siedzibą w Szczecinku informuje, że w związku z prowadzonymi pracami modernizacyjnymi na Stacji Uzdatniania Wody w Bornem Sulinowie, w dniu 16 listopada (środa), w godz. od 07:00 do 19:00 mogą wystąpić krótkotrwałe przerwy w dostawie wody do posesji zlokalizowanych w miejscowościach: Borne Sulinowo, Łączno, Ciemino, Jeleń, Jelonek, Przyjezierze, Krągi, Śmiadowo, Śmiadowo kolonia, Dąbrowica. Źródło: SISMS
  • Prezes : Uwaga! Możliwe burze z gradem na obszarze Woj. Zachodniopomorsk iego w okresie od godz. 15:00 dnia 05-07-2016 do godz. 02:00 dnia 06-07-2016. Prognozuje się wystąpienie lokalnych burz z opadami deszczu od 25mm do 30mm, lokalnie z opadami gradu do 2cm, porywistym wiatrem do 80km/h. Możliwe skutki to: łamanie gałęzi; ryzyko utraty życia; ryzyko wybuchu pożaru; utrudnienia komunikacyjne; zaburzenia w pracy urządzeń elektrycznych. Stopień zagrożenia nr 1. Zaleca się zachowanie środków
  • Prezes : Uwaga. W okresie od godz. 19.00 dn. 12-02-2016, do godz. 7.00 dn.13-02-2016, przewiduje się wystąpienie groźnych zjawisk meteorologicznyc h. W wielu rejonach kraju w godzinach nocnych w możliwe lokalne oblodzenia nawierzchni dróg i chodników powstałych po opadach mieszanych i spadku temperatury powietrza do około 0°C. Dodatkowo na północy i w centrum możliwe formowanie się mgieł ograniczających lokalnie widzialność poniżej 200 metrów. Ostrzeżenie z SISMS
  • Prezes : Rezerwacja SIŁOWNI na wyłączność: 19 i 21 stycznia w godzinach: 10.30 - 12.00 oraz w dniach: 30 stycznia, 1 i 4 lutego w godzinach 11.30 - 12.30. Za utrudnienia przepraszamy!!! Źródło: CKiR Borne Sulinowo
  • Prezes : Uwaga W okresie od godz. 20:00 dnia 07-12-2015 do godz. 10:00 dnia 08-12-2015 na obszarze Województwa Zachodniopomorsk iego w nocy i nad ranem mogą tworzyć się gęste mgły ograniczające widzialność poziomą do 200, lokalnie nawet poniżej 100m i utrzymywać do godzin przed południowych. Możliwe utrudnienia komunikacyjne; zmniejszona widoczność. Stopień zagrożenia nr 1.
  • Prezes : UWAGA W okresie do godz. 23:00 dnia 19-11-2015 na obszarze województwa zachodniopomorsk iego będą utrzymywały się silne wiatry. Prognozuje się wzrost prędkości zachodniego wiatru, jego średnia prędkość wyniesie od 35 do 43km/h a porywy nad samym morzem mogą przekroczyć lokalnie prędkość 90km/h. Możliwe skutki: łamanie gałęzi i drzew; uszkodzenia dachów i budynków o słabej konstrukcji; utrudnienia komunikacyjne. Stopień zagrożenia: 1 Źródło: SISMS
  • Prezes : Od najbliższej soboty 21.11.2015r. należy mieć na uwadze fakt, że możemy mieć do czynienia z opadami mieszanymi deszczu, deszczu ze śniegiem, samego śniegu, a także marznącej mrzawki oraz spadkami temperatury poniżej 0°C początkowo w górach, a w kolejnych godzinach i dniach na pozostałym obszarze kraju.
  • Prezes : UWAGA: Od jutra mogą pojawiać się dość silne porywy wiatru do 80-90 km/h. Natomiast w kolejnym tygodniu od 23.11.2015r. prognozy wskazują na to, że nastąpi spory spadek temperatury. Temperatura maksymalna w dzień ma wynieść tylko 2°C/4°C, a w nocy temperatury minimalne wyniosą do -3/-1° C. Przewiduje się pojawienie chwilowej zimowej aury, która ma potrwać około jednego do półtora tygodnia.
  • Prezes : Sławek poprzez BORNIAKa24 prosi o grzyby 😉 Drogi Sławku z Goleniowa, wiem, że u nas są balszoje, ale niestety nie zajmujemy się zbieraniem i wysyłką. Zostaw swój adres to może ktoś będzire chciał dorobić i się z Tobą dogada 😉
  • Prezes : PILNE: Można się już kąpać na „Plaży Słonecznej” w Bornem Sulinowie!
  • Prezes : UWAGA: Możliwe upały w okresie: od godz. 12:00 dnia 03-08-2015 do godz. 22:00 dnia 05-08-2015 na obszarze Woj. Zachodniopomorsk iego.
  • Prezes : UWAGA: Możliwe upały w okresie: od godz. 12:00 dnia 03-08-2015 do godz. 22:00 dnia 05-08-2015 na obszarze Woj. Zachodniopomorsk iego. Prognozowane jest występowanie długotrwałych wysokich temperatur w ciągu dnia od 30°C do 33°C, a w nocy od 18°C do 22°C. Najwyższe temperatury wystąpią w dniu 4.08.2015r. Natomiast w dniu 5.08.2015r. temperatury maksymalne będą niższe i wyniosą 24°C/27°C. Przewiduje się kontynuację występowania upałów od 6.08.2015r. do 09.08.2015r. z jednoc
  • Prezes : UWAGA: Możliwe upały w okresie: od godz. 12:00 dnia 03-08-2015 do godz. 22:00 dnia 05-08-2015 na obszarze Woj. Zachodniopomorsk iego. Prognozowane jest występowanie długotrwałych wysokich temperatur w ciągu dnia od 30°C do 33°C, a w nocy od 18°C do 22°C. Najwyższe temperatury wystąpią w dniu 4.08.2015r. Natomiast w dniu 5.08.2015r. temperatury maksymalne będą niższe i wyniosą 24°C/27°C. Przewiduje się kontynuację występowania upałów od 6.08.2015r. do 09.08.2015r. z jednoc
  • Prezes : BORNIAK Team wystartował w akcji Pomoc Mierzona Kilometrami !!!
  • Prezes : Summer Beach BORN do końca września przez 24 godz. !!!
  • Prezes : Summer Beach BORN uroczyście otwarta !!!!
  • Prezes : Wielkimi krokami zbliża się Majówka 2015 !!! Wykaz wszystkich imprez znajdziecie po kliknięciu w plakat Majówki 😉
  • Prezes : Firma UNI SAPER informuje, że w dniu 31.03 2015 r., w godzinach od 10.00 do 14.00, w miejscu wyznaczonym do niszczenia niewypałów i niewybuchów w Nadleśnictwie Borne Sulinowo…
  • Prezes : Dziś na nasz alert BORNIAK24 wpłynęła taka informacja: Witam Chciałabym podzielić się ważnym problemem, który dziś mnie spotkał. Po Bornym chodzi mężczyzna który podaje się za osobę pracującą w gazowni i proponuje założenie czujnika na gaz, który kosztuje 200 zł. Jeżeli można proszę umieścić to na stronie że jest to oszust który bierze zaliczki 100 zł Mężczyzna nie pracuje w gazowni i gazownia nie wysyła swoich pracowników. Piszę aby przestrzec, ponieważ ten c
  • Prezes : UWAGA : Dom Pomocy Społecznej w Bornem Sulinowie oraz Stowarzyszenie „Wyprzedzić czas” informują, że projekcja filmu „IDA” zaplanowana na dzień 26 marca br. z przyczyn niezależnych od organizatorów nie odbędzie się. !!!!
  • Prezes : Dom Pomocy Społecznej w Bornem Sulinowie oraz Stowarzyszenie „Wyprzedzić czas” zapraszają na projekcję filmu „IDA”, która odbędzie się dnia 26 marca br., o godz. 17.00 w sali konferencyjnej Ośrodka Szkoleniowego DPS.
  • Prezes : Pełna oferta na ferie (ciągle rozbudowywana) już na: «link» Bawcie się dobrze i odpoczyywajcie !
  • Prezes : Centrum Kultury i Rekreacji w Bornem Sulinowie informuje, że hala sportowa dnia: - 24.12. 2014 r. będzie nieczynna (pracownicy wykorzystują urlop wypoczynkowy), - 27.12.2014 r. będzie czynna w godz. 10:00 – 18:00 (III Turniej Piłki Siatkowej OPEN), - 31.12.2014 r. będzie czynna w godz. 07.00 – 15.00.
  • Prezes : Firma UNI SAPER informuje, że zgodnie z podpisaną umową z Nadleśnictwem Bome Sulinowo, w dniach 16-17 grudnia 2014r., w godzinach od 10.00 do 14.00 w miejscu wyznaczonym do niszczenia niewypałów i niewybuchów w Nadleśnictwie Borne Sulinowo, Leśnictwo Brzeźno (oddział leśny 195 współrzędne N 53° 30′ 27” E 16° 32′ 16″) będzie niszczyć przedmioty niebezpieczne pochodzenia wojskowego znalezione w czasie oczyszczania terenu. Informacja o powyższym zostanie wywieszona w ok
  • Prezes : Chcesz być na bieżąco informowany co się dzieje w gminie ?? Wejdź na: «link» !!! Gdy tylko coś się wydarzy poinformujemy o tym !
  • Prezes : W nocy z 9 na 10 grudnia od godz. 22.00 do 4.00 nastąpi przerwa w dostawie wody w miejscowościach: Borne Sulinowo, Jeleń, Jelonek, Przyjezierze, Łączno, Ciemino, Krągi, Dąbrownica i Kolonia Śmiadowo
  • Prezes : "Lubie to" x 300 !!! Dziękujemy 😉
  • Prezes : 200 lajków w miesiąc !!! Dziękujemy, i... prosimy o jeszcze więcej 😉
  • Prezes : Jesteśmy na Facebooku !!!!
  • Prezes : Obszerne relacje z Majówki na naszym profilu Google+ !
  • Prezes : Zapraszamy na Majówkę !!!! Szczegóły na stronach, w radiu BORN oraz na Google+. Miłej zabawy !

You don't have sufficient rights to participate to this chat

Wirtualne spacery

Radio BORN TV poleca






Posts Tagged ‘Historia’

Borne. Stąd też szła wojna

Borne Sulinowo, BORNIAK

Borne Sulinowo. To stąd w sierpniu 1939 roku na pobliską polską granicę wyruszyły oddziały wchodzące w skład XIX korpusu pod dowództwem gen. Heinza Guderiana. Garnizony Czarne, Szczecinek i Borne weszły w skład grupy armii „Północ” generała von Bocka.

Przeczytaj resztę wpisu »

Willa Dubynina idzie pod młotek

Borne Sulinowo, BORNIAK

Słynna borneńska willa generała Dubynina, jednego z ostatnich dowódców wojsk radzieckich w Bornem Sulinowie, sprzedawana przez syndyka.

Przeczytaj resztę wpisu »

Historia jeńców wojennych z Oflagu IID Gross Born – po polsku na francuskiej stronie

Miło mi poinformować mieszkańców Bornego Sulinowa i osoby interesujące się historią naszego miasta o kolejnych przedsięwzięciach realizowanych przez naszych francuskich przyjaciół ze Stowarzyszenia Przyjaciół Oflagów IID i IIB. W ramach podpisanego w maju br. porozumienia ze Stowarzyszeniem o współpracy między Gminą Borne Sulinowo, Zespołem Szkół im. Bohaterów Oflagu IID oraz Izbą Muzealną, francuscy przedstawiciele zobowiązali się do zamieszczania na swojej stronie internetowej informacji w języku polskim. Od pewnego czasu większość materiałów zamieszczonych na stronie Stowarzyszenia www.oflags.fr została przetłumaczona na język polski i jest dostępna po kliknięciu na polską flagę. Również w przyszłości zamieszczane informacje będą, w miarę możliwości Stowarzyszenia, tłumaczone na język polski. Zachęcam wszystkich do odwiedzenia strony naszych francuskich przyjaciół i zapoznania się z wieloma, nieznanymi do tej pory, faktami z francuskiej historii Oflagu IID Gross Born oraz Oflagu IIB Arnswalde. Na stronie zamieszczone jest duża liczba interesujących informacji z życia francuskich jeńców wojennych, fotografii, tekstów, wspomnień jeńców, nieznanych zdarzeń z okresu ich pobytu w obozach na terenie Pomorza Zachodniego. Dziękuję sekretarzowi generalnemu francuskiego stowarzyszenia, Panu Etiennowi Jacheet za podjęty trud i włożoną pracę w przystosowanie strony do polskiej wersji językowej. Miło mi również poinformować, że dużą część tłumaczeń z języka francuskiego na język polski wykonała mieszkanka naszej gminy, Pani Maja Sobolewicz – pięknie dziękujemy!!! Pragnę także przypomnieć, że nasi przyjaciele z Choszczna m.in. płk Andrzej Szutowicz i Tomasz Subocz, pasjonaci historii Oflagu IIB, prowadzą stronę prezentującą historię jeńców wojennych z Oflagu IIB Arnswalde (Choszczno), z którego do Oflagu IID Gross Born przybyli polscy oficerowie i żołnierze w dniu 15 maja 1942 roku. Zapraszam również do wizyty na ich stronie: http://oflag2b.choszczno.biz/index.html

Z pozdrowieniami
Dariusz Czerniawski
Izba Muzealna w Bornem Sulinowie

Źródło: UM Borne Sulinowo.

I Rajd im. Zygmunta Weissa Szlakiem Ewakuacji Jeńców Oflagu IID – Droga do Wolności

W poniedziałek 10 września 2012 r., młodzież z liceum w Kaliszu Pomorskim wyruszyła drogami powiatu drawskiego i szczecineckiego na trzydniowy I Rajd Szlakiem Ewakuacji Jeńców Oflagu IID. Młodzi ludzie przez trzy dni przemierzali szlak, którym od 28 stycznia 1945 roku ewakuowano około 6000 jeńców Oflagu IID.

Wśród polskich jeńców tego Oflagu byli m.in. Leon Kruczkowski – autor „Pierwszego dnia wolności”, Adam Rapacki – późniejszy minister spraw zagranicznych i autor tzw. „planu Rapackiego” przedstawionego w ONZ 1957 r., mjr Henryk Sucharski – obrońca Westerplatte, płk Witold Dzierzykraj-Morawski – dowódca konspiracyjnej organizacji Odra, gen. Ludwik Kmicic-Skrzyński – generał brygady Wojska Polskiego, prof. Aleksander Gieysztor – wybitny polski historyk, Stanisław Ryszard Dobrowolski – znany pisarz i poeta, członek „Kwadrygi” oraz wielu powstańców z Warszawy, którzy przybyli do obozu w końcowym okresie jego istnienia.

Pierwszy rajd nosi imię Zygmunta Weissa, jednego z polskich lekkoatletów i olimpijczyków, redaktora „Przeglądu Sportowego”( wydanego w ponad 1500 egz. podczas niewoli), a także inicjatora Igrzysk Olimpijskich, które odbyły się w Oflagu w 1944 r.

Ważnym elementem rajdu było poznanie losów jeńców i ich drogi do wolności. Marsz jeńców trwał 61 dni, nasz zaledwie 3, ale był to czas, który mógł dać uczestnikom namiastkę tamtych dni, przybliżyć historię oflagu, losy ewakuowanych jeńców i poznać własne możliwości i poznać się nawzajem w trudnych rajdowych warunkach. W taki sposób łatwiej jest zrozumieć historię i odpowiedzieć na pytanie, czym dzisiaj jest patriotyzm i wolność dla młodego człowieka.

W rajdzie wzięło udział 18. uczniów klas drugich i trzecich liceum wraz z opiekunem Krzysztofem Wójciakiem i pomysłodawcą rajdu Pawłem Łuczko. Rajd mógł się odbyć dzięki zaangażowaniu Nadleśniczego Drawska Pom. pana Zbigniewa Łukomskiego, oraz dzięki leśniczemu Z Bornego Sulinowa panu Tomaszowi Skowronkowi – wybitnemu znawcy i badaczowi historii Oflagu IID, który przyjechał do Kalisza Pomorskiego by spotkać się z uczestnikami także w ostatnim dniu rajdu, by podziękować i wręczyć obozowe-olimpijskie pamiątki.

Aby nadać pełny wymiar naszej wyprawie i zdobyć jak najwięcej informacji o losach jeńców wojennych, rajd poprzedziła wizyta w Dobiegniewie w Muzeum Woldenberczyków. Po zwiedzeniu Bornego Sulinowa i terenu Oflagu II D, pierwszym posiłku na Polu Biwakowym przy Zalewach Nadarzyckich ruszyliśmy w drogę, pokonując łącznie w ciągu dnia ok. 20 km. Po małym postoju w Miłkowie, gdzie nocowali jeńcy, doszliśmy wieczorem do Broczyna, gdzie ugoszczeni (dzięki proboszczowi Jackowi Maszkowskiemu) przez sołtysa Tomasza Marciniaka mogliśmy odpocząć i przenocować na świetlicy wiejskiej. Drugi dzień równie upalny jak poprzedni przyniósł wiele atrakcji. Wyruszyliśmy do Czaplinka, gdzie po wizycie w kościele p.w. Podwyższenia Krzyża Świętego, w którym nocowali jeńcy była okazja na mały odpoczynek nad brzegiem jeziora Drawskiego, oraz na łodzi Aquarius, która zabrała nas do kolejnego punktu marszu w Piasecznie. Po spotkaniu w Rzepowie i słodkim upominku od pani Dyrektor Joanny Kuleszy udaliśmy się przez Głęboczek do Złocieńca, pokonując krótki odcinek na przyczepie ciągnika rolniczego. Posiłek na Stanicy Wodnej w Złocieńcu dodał sił na dalszą drogę do Kosobud, gdzie doszliśmy późnym wieczorem. Gościnność sołtysa Kazimierza Korzeniowskiego pozwoliła odpocząć przy ognisku z kiełbaskami i przenocować na sali wiejskiej. Trzeciego dnia już przy nieco gorszej pogodzie doszliśmy do Drawska Pomorskiego stając się po drodze bohaterami reportażu telewizyjnego. Nasz rajd zakończył się spotkaniem ze Starostą i Wicestarostą Drawskim – panami Stanisławem Cybulą, oraz Andrzejem Brzemińskim.

Mieszkańcy powiatu drawskiego mieli okazję poznać nieznaną część historii ich miejscowości. Mamy nadzieję, że nie była to nasza ostania „Droga do wolności” i za rok w większym składzie i być może na dłuższej trasie znów będziemy mogli swoim przykładem udowodnić, że jeńcy roku 1945 nie szli bez celu.

Paweł Łuczko


Galeria UM Borne Sulinowo

Źródło: UM Borne Sulinowo.

Międzykulturowy projekt pamięci „Sound in the silence” w Bornem Sulinowie

Po raz pierwszy w Bornem Sulinowie w dniach 10-14.09.2012r., odbędą się międzynarodowe warsztaty na rzecz pamięci historycznej. Celem warsztatów jest zmierzenie się z niemiecką, radziecką i polską historią naszego miasta jako elementu przeszłości kilku narodów, a jednocześnie spojrzenie w przyszłość i ocalenie trudnej historii od zapomnienia. Niemiecka i Polska młodzież pod opieką artystów różnych narodowości będzie realizować warsztaty teatralno-taneczno-muzyczne performance w różnych miejscach Bornego Sulinowa i okolic.

W zrozumieniu trudnej historii będą pomagać młodzieży artyści min. w czasie trwania organizowanych warsztatów tańca współczesnego, warsztatów muzycznych, literackich, fotograficznych. Poznawanie i obcowanie z nieodległą historią poprzez performance jaką nową formą kultury pamięci ma wśród młodych osób wywołać proces faktów i emocji, który głębiej zapamiętają i utrwalą. Nowoczesna forma przekazu zajęć czyli współczesne lekcje historii w zupełnie innej formie to niecodzienna forma zmagania się z najtrudniejszymi wydarzeniami historycznymi. Wcześniej w 2011 roku podobne przedsięwzięcie było realizowane na terenie dawnego obozu koncentracyjnego Neuengamme, w roku przyszłym projekt będzie kontynuowany na terenie Stanów Zjednoczonych.

W projekcie uczestniczy młodzież z Centrum Kultury MOTTE i Gimnazjum Altona z Hamburga oraz gimnazjaliści z Gimnazjum nr 3 przy Zespole Szkół nr 11 z Koszalina. Koordynatorami projektu są: Jens Huckeriede, Michael Wendt, prof. Dr Dorothea Barth, Aleksandra Klukowska, Kamila Derlatka i Agnieszka Hamera. Na terenie Bornego Sulinowa projekt wspiera Izba Muzealna w osobie Dariusza Czerniawskiego.

Tegorocznym celem nadrzędnym projektu jest próba ukazania wspólnej i trudnej historii oraz zniwelowanie uprzedzeń poprzez ukazanie ludzkiej jedności i solidarności narodów. Młodzież poprzez różne formy artystycznego wyrazu ukaże bunt przeciwko wojnom, brakowi tolerancji i ogólnie pojętego zła.

Efekty warsztatów będzie można zobaczyć w Bornem Sulinowie 13 września 2012 (czwartek) w Sali Konferencyjnej w BKO przy Al. Niepodległości 28 o godz. 17.00, a 14 września o godz. 13.30 w Gimnazjum nr 3 przy Zespole Szkół nr 11 w Koszalinie.

Więcej o projekcie na stronach internetowych:

www.zs11.koszalin.pl lub www.zs11.koszalin.pl

Galeria.

Źródło: UM Borne Sulinowo.

Borne Sulinowo: miasto żywe, miasto martwe

Przedstawiamy niżej ciekawy reportaż pana Łukasza Zalesińskiego, który ukazał się 23 maja br. w serwisie „Onet Podróże”. Link do reportażu dostaliśmy od członka W.F.B.S.”BORNIAK” za co dziękujemy. Jeśli napotkacie ciekawy materiał o naszej gminie, napiszcie, a my umieścimy go na naszym portalu.

Źródło: Onet Podróże.

Borne Sulinowo i Kłomino przez lata były miastami zamkniętymi. Rządzili tu kolejno hitlerowcy i Sowieci. Blisko 20 lat temu obydwa powróciły z niebytu. Pierwsze kusi turystów przyrodą, historią i związanymi z nią zagadkami. Drugie znika.
Przeczytaj resztę wpisu »

Obchody rocznicowe


70. rocznica wymarszu francuskich jeńców wojennych z obozu Oflag IID Gross Born do obozu Oflag IIB Arnswalde i przybycia polskich jeńców wojennych do obozu Oflag IID Gross Born z obozu Oflag IIB Arnswalde

Długo przygotowywane uroczystości nie mogłyby się odbyć bez pomocy Urzędu Miejskiego w Bornem Sulinowie, wsparcia finansowego Stowarzyszenia Miłośników Militarnej Historii Bornego Sulinowa, Szkoły Podstawowej im. Jana Nowaka – Jeziorańskiego i szefowej stołówki – Pani Anny Krajewskiej oraz jej pracowników, a także Domu Pomocy Społecznej w Bornem Sulinowie – Pani Elżbiety Willich i jej pracowników. Dzięki pomocy dr Renaty Kobylarz, zastępcy dyrektora Centralnego Muzeum Jeńców Wojennych w Łambinowicach – Opolu, możliwe stało się zaprezentowanie na wystawie w Izbie Muzealnej w Bornem Sulinowie materiałów archiwalnych z zasobów muzeum związanych z Oflagiem IID Gross Born. Przy przygotowaniu wystawy wielką pomoc okazała również Pani Wioletta Mioduszewska z Centralnego Archiwum Wojskowego w Warszawie. Dziękujemy!!!


Zobacz zdjęcia UM Borne Sulinowo.

Źródło: UM Borne Sulinowo.


Materiał Telewizji Zachód:

Przeczytaj resztę wpisu »

Na dwóch kółkach ku pamięci. Historia w Kłominie

Niezwykły wyczyn 56-letniego Wiesława Wepa, który na rowerze pokonał 650 kilometrów, aby dotrzeć do Kłomina koło Bornego Sulinowa na uroczystości związane z obchodami 70. rocznicy wymiany jeńców między obozami w Kłominie i Choszcznie.

Do maja roku 1942 roku francuscy jeńcy wojenni wzięci do niewoli w kampanii 1940 roku przebywali w obozie Oflag IID Gross Born koło Kłomina. Wtedy to Niemcy zarządzili wymianę Francuzów do obozu Oflag IIB Arnswalde (Choszczno), skąd z kolei przybyli polscy jeńcy więzieni od 1939 roku.

Z tej okazji samorządy Bornego Sulinowa i Choszczna wspólnie zorganizowały rocznicowe obchody. Biorą w nich udział rodziny i krewni jeńców z Polski i Francji oraz zaproszeni goście. W sumie kilkadziesiąt osób.

Jednym z nich jest Wiesław Wepa, 56-latek z Chełma. Jego ojciec Jan walczący w kampanii wrześniowej trafił do niewoli i większość wojny spędził za drutami Oflagi IID. Niespełna dwa dni temu wsiał na rower w Stalowej Woli, gdzie akurat był na zawodach pływackich mastersów. I ruszył do Kłomina, aby uczcić pamięć ojca i innych jeńców.

– Dwa lata temu przesłałem do Dariusza Czerniawskiego z Izby Muzealnej w Bornem Sulinowie kilka zdjęć z rodzinnego albumu – wspomina. – Fotografie związane były z pobytem mojego ojca w obozie dla jeńców wojennych Oflag IID w Gross-Born, dzisiejszym Kłominie. Tata zmarł 17 lat temu. W tym roku przypadłaby setna rocznica jego urodzin. Dlatego też gdy dowiedziałem się o uroczystościach związanych z 70-tą rocznicą przewiezienia jeńców francuskich z obozu w Gross Born do Arnswalde, postanowiłem w sposób szczególny uczcić tę podwójną rocznicę. Dystans, jaki przemierzyłem wynosi około 650 km i jest zbliżony do tego, jaki pokonali więźniowie w styczniu 1945 roku. Wtedy obóz został ewakuowany, tata wraz z częścią więźniów trafił do grupy zmierzającej do Sandbostel, do miejscowości odległej o ponad 650 kilometrów. Straszny mróz, kiepska odporność i braki w garderobie, sprawiły, iż droga ta zapisała się na kartach historii jako „Marsz życia”. Wielu żołnierzy nie przetrwało do końca. O wyczynie pana Wiesława i jego ojcu napiszemy więcej w piątkowym „Głosie Szczecinka”.



Obóz Oflag DII Gross Born
powstał w czerwcu 1940 roku po przekształceniu istniejącego od września 1939 stalagu dla szeregowców. W oflagu przebywało kilka tysięcy oficerów polskich i francuskich. W połowie 1942 roku Francuzów wywieziono do Choszczna. Więziono mu m.in. znanego pisarza Leona Kruczkowskiego, który pod wpływem wspomnień związanych z pobytem i wyzwoleniem napisał później dramat „Pierwszy dzień wolności”. Na jego podstawie film pod tym samym tytułem nakręcił w roku 1964 Aleksander Ford.
Kilka lat temu archeolodzy pod kierownictwem profesora Andrzeja Koli dokonali w Kłominie prac ekshumacyjnych 40 mogił, w których pochowano około 2,5 tysiące jeńców polskich, francuskich i rosyjskich. Prawdopodobnie mogił zbiorowych jest tu znacznie więcej, może w nich spoczywać nawet 30 tysięcy osób, głównie Rosjan.

Źródło: „Głos Koszaliski”, dn. 15 maja 2012, godz.18:00.

Awantura o kamień Hitlera

Rada sołecka z wsi Bińcze (gmina Czarne) domaga się zwrotu kamienia upamiętniającego posadzenie dębu ku czci Adolfa Hitlera, który zawędrował do Bornego Sulinowa.

Na naszym forum internetowym (forum.gk24.pl) odezwał się Marek Zenel, sołtys wsi Bińcze koło Czarnego (województwo pomorskie), który przeczytał artykuł w „Głosie” o rzekomym dębie Adolfa Hitlera w Bornem Sulinowie. Na jego ślad wpadł Andrzej Michalak, pasjonat militarnej historii dawnej bazy wojsk niemieckich i radzieckich.

Koronnym argumentem miał być kamień znaleziony ponoć w okolicach Bornego, którym upamiętniono posadzenie dębu, którymi w całej III Rzeszy czczono dojście do władzy führera. Wyryto na nim napis „Hitler – Eiche” (niem. dąb Hitlera), swastykę i datę 30 stycznia 1933, gdy Hitler został kanclerzem Niemiec. Pan Andrzej uważa, że kamień upamiętnił w roku 1934 posadzenie przez mieszkańców wsi Linde dębu.

Wydawało się to całkiem realne, wszak wkrótce potem Hitler rozpoczął w Bornem budowę wielkiego poligonu, który także później wizytował. Znalazł się nawet dąb, który miał być „tym” dębem.

I właśnie drzewo wzbudziło pierwsze wątpliwości. Po naszej publikacji badania wieku dębu z Lipowej przeprowadził Tomasz Skowronek, z zawodu leśnik, ale z zamiłowania także pasjonat historii Bornego oraz przewodniczący Rady Miejskiej.

Ustalił, że drzewo ma mniej więcej 118 lat, a więc raczej mało prawdopodobne jest, aby zostało posadzone po dojściu Hitlera do władzy. Dąb musiałby mieć bowiem dziś około 80 lat. Andrzej Michalak te wyliczenia kwestionował.

Z kolei Dariusz Czerniawski, szef izby historycznej w Borne postanowił rzecz zbadać dogłębnie. Dotarł do monografii Czarnego pt. „Miasto i Gmina Czarne” autorstwa Tadeusza Gasztolda, Wiktora Zybajło, i Macieja Zybajło wydanej w roku 2001.

Znalazł tam zdjęcie kamienia odnalezionego we wsi Bińcze w 1999 roku, który do złudzenia przypomina kamień borneński. Przypadek? Porównanie zdjęcia z tej publikacji ze zdjęciem zamieszczonym w „Głosie Koszalińskim” – zdaniem Dariusza Czerniawskiego – nie budzi wątpliwości, że jest to ten sam obiekt. – Widoczne charakterystyczne ślady uszkodzeń występują na obu zdjęciach w tym samym miejscu – uważa.

Po tej publikacji odezwał się sołtys z Bińcza: – Z tego co ustaliliśmy, kamień leżał na terenie gminnym za szkołą – mówi Marek Zenel. – Nie wiem, jak ten pan wszedł w jego posiadanie, może ktoś mu go podarował.

Sprawa jednak poruszyła mieszkańców wsi. Rada sołecka na dniach wystosuje pismo do burmistrz Bornego z prośbą o zwrot kamienia.

– Chcemy to po dobroci załatwić – sołtys jest zdania, że miejsce historycznej pamiątki jest w tam, gdzie kamień znajdował się przez dziesięciolecia. – Mamy świetlicę, w której młodzi ludzi poznają historię tych stron, także jej ciemną stronę i taki eksponat bardzo by się przydał – mówi pan Marek, który jest gotów nawet sam pojechać i kamień odebrać. – W Biernatce posadzono dąb dla Himmlera, twórcy SS, u nas także rosną dęby i być może uda się odnaleźć ten poświęcony Hitlerowi.

Burmistrz Czarnego Jan Zieniuk przypomina sobie, że kamień znaleziono kilkanaście lat temu przy okazji usuwania dębu, w ziemi, wśród korzeni. Nie bardzo sobie wyobraża, jak władze samorządowe mogłyby wpłynąć na właściciela, aby ten przekazał kamień mieszkańcom wsi Bińcze.

– Do tematu trzeba podejść spokojnie, może uda się go wyeksponować w Bornem z informacją, skąd pochodzi kamień i jaka jest jego prawdziwa historia? – zastanawia się burmistrz Czarnego. – Bo jeżeli miałby wrócić to Bińczy i leżeć bez żadnej tabliczki, to może znowu zgiąć.
Andrzej Michalak nie chciał z nami o sprawie rozmawiać.

Źródło: „Głos Koszaliski”, dn. 23 kwietnia 2012, godz.08:15.

Dębowe zamieszanie z drzewem führera. Dwa kamienie? Raczej jeden

Coraz ciekawiej robi się wokół domniemanego dębu Adolfa Hitlera w Bornem Sulinowie. Pojawiły się poważne wątpliwości, co do wieku drzewa, a ostatnio także pochodzenia kamienia, który miał fakt jego posadzenia upamiętniać. Znalazca głazu zarzeka się jednak nadal, że znalazł go w okolicach Bornego.

Przypomnijmy – Andrzej Michalak, pasjonat historii z Bornego Sulinowa i właściciel prywatnego muzeum zbierającego pamiątki po militarnej przeszłości miasteczka, twierdzi, że w jego okolicach znalazł kamień. Wyryto na nim napis „Hitler – Eiche” (niem. dąb Hitlera), swastykę i datę 30 stycznia 1933, gdy Hitler został kanclerzem Niemiec. Pan Andrzej uważa, że kamień upamiętnił w roku 1934 posadzenie przez mieszkańców wsi Linde dębu, aby uczcić dojście führera do władzy. Takie dęby sadzono w całej ówczesnej III Rzeszy. Wokół Linde powstała wkrótce potem baza wojskowa i poligon dla Wehrmachtu. A. Michalak stwierdził także, iż dotarł do dokumentów, które potwierdzają fakt posadzenia dębu, ba miał on nawet ocaleć do naszych czasów i rosnąć do dziś przy ulicy Lipowej w Bornem.

Po naszej publikacji badania wieku dębu z Lipowej przeprowadził Tomasz Skowronek, z zawodu leśnik, ale z zamiłowania także pasjonat historii Bornego oraz przewodniczący Rady Miejskiej. Ustalił, że drzewo ma mniej więcej 118 lat, a więc raczej mało prawdopodobne jest, aby zostało posadzone po dojściu Hitlera do władzy. Dąb musiałby mieć bowiem około 80 lat.

To nie koniec wątpliwości. Dariusz Czerniawski, szef izby historycznej w Borne, także postanowił rzecz zbadać. – Zagadka z dębem wydała się tak intrygująca, że nawet leśnicy z Nadleśnictwa Borne Sulinowo patrząc na okazałe drzewo wątpili w jego wiek i sugerowali, że dąb może być znacznie starszy – pisze pan Dariusz. – Pan Andrzej Michalak twierdził, że znalazł kamień, który jest w jego posiadaniu i to ten kamień ze stosowną inskrypcją miał znajdować się w pobliżu drzewa rosnącego w Bornem Sulinowie przy ulicy Lipowej. Znalazca informował dziennikarzy, że kamień został znaleziony na terenie dawnego poligonu, nie wskazał przy tym potencjalnego miejsca gdzie to było naprawdę. Andrzej Michalak należy do tych wyjątkowych osób, którym w życiu szczęście dopisuje i przy okazji spacerów po okolicznych lasach znajdował różne przedmioty, o jego niebywałym szczęściu mogą świadczyć zgromadzone przedmioty w jego domu lub jego sąsiedztwie wśród nich min. niemieckie płyty nagrobne, czy metalowe elementy nagrobków.

D. Czerniawski dodaje, że po publikacji rewelacji otrzymał wiele zapytań i listów w tej sprawie. – Okazuje się, że pan Michalak mocno rozminął się z prawdą, kamienia wcale nie znalazł, bo ten kamień został odnaleziony w 1999 roku w miejscowości Bińcze w gminie Czarne koło Człuchowa – pisze pan Dariusz. I na dowód pokazuje zdjęcie z monografii Czarnego pt. „Miasto i Gmina Czarne” autorstwa Tadeusza Gasztolda, Wiktora Zybajło, i Macieja Zybajło wydanej w roku 2001. Zdjęcie z kamieniem zostało zamieszczone na str. 138 jako uzupełnienie rozdziału autorstwa Tadeusza Gasztolda „Czasy Republiki Weimarskiej i III Rzeszy:
Porównanie zdjęcia z tej publikacji ze zdjęciem zamieszczonym w „Głosie Koszalińskim” – zdaniem D. Czerniawskiego – nie budzi wątpliwości, że jest to ten sam obiekt. – Widoczne charakterystyczne ślady uszkodzeń występują na obu zdjęciach w tym samym miejscu – uważa.

– Nie należy wierzyć w to, że Andrzej Michalak kiedykolwiek ujawni, w jaki sposób wszedł w posiadanie kamienia z miejscowości Bińcze lub kto go mu przekazał. (…) Szkoda, że trafiający do Bornego Sulinowa turyści, których ten pan oprowadza po Bornem i okolicy będą wysłuchiwać ciągle wielu podobnych historii związanych z Bornem Sulinowem i jego okolicami, czasem nawet fajnych, a które niewiele z prawdziwą historią tego uroczego zakątka Polski mają wspólnego.

Uwagi D. Czerniawskiego powtórzyliśmy A. Michalakowi. – Niedawno oprowadzałem po Bornem wycieczkę leśników, którzy także obejrzeli dąb z ulicy Lipowej i jego wiek oszacowali na 76-77 lat, a różnice w ocenie mogą np. zależeć od jakości ziemi, na jakiej rośnie drzewo – nasz rozmówca zapewnia, że leśnicy są gotowi wydać oświadczenie w tej sprawie. Powtarza także, że ma dokument z 23 września 1934 roku potwierdzający posadzenie dębu przez 7 mieszkańców wsi Linde.

– Chciano, abym ten dokument pokazał lub dał skserować, ale informacja i dotarcie do niej dziś kosztuje i proszę mi za to zapłacić – mówi pan Andrzej i dodaje, że władze są przeciwko niemu, ale będzie nadal robił swoje i promował Borne w mediach, bo promocja, jaką przy okazji miało miasto w prasie, radiu i telewizji jest nie do przecenienia. – Powtarzam: znalazłem kamień spod dębu Hitlera w okolicach Bornego, a moi przeciwnicy niech mówią, co chcą. Nie interesuje mnie to – kończy.

Kamień ze wsi Bincze koło Czarnego, czy oba głazy są podobne? Zdjęcie pochodzi z książki T. Gasztolda, W. Zybajło, M. Zybajło „Miasto i Gmina Czarne” autor zdjęcia T. Wyrwicz (fot. Rajmund Wełnic)

Andrzej Michalak ze znalezionym głazem upamiętniającym dojście Hitlera do władzy. Kamień leżał przy dębie Hitlera. (fot. Rajmund Wełnic)

Źródło: „Głos Koszaliski”, dn. 5 stycznia 2012, godz.13:45.



Zobacz też: Dąb Hitlera w Bornem Sulinowie?

Dąb Hitlera w Bornem Sulinowie?

Czy w Bornem Sulinowie ocalał jeden z dębów Hitlera, które masowo sadzono w III Rzeszy, aby uczcić führera? Wszystko na to wskazuje. Władze miasta rewelacjami są zaskoczone i jeszcze nie wiedzą, co z tym fantem począć. W Jaśle podobny dąb chciano wyciąć.

Głaz ze swastyką, datą 20 stycznia 1933 roku i napisem Hitler-Eiche (dąb Hitlera) znalazł w lesie nieopodal Bornego Sulinowa Andrzej Michalak, przewodnik po dawnej bazie wojsk niemieckich i sowieckich oraz właściciel prywatnego muzeum. – Szukałem pamiątek wojennych z detektorem, a znalazłem to – pokazuje kamień, który z niemałym trudem przetransportował pod swoje muzeum.

Zaintrygował go na tyle, że – z pomocą innych pasjonatów – ustalił, że podobne kamienie stawiano w całych przedwojennych Niemczech przy tzw. dębach Hitlera. – Sadzono je, aby upamiętnić dojście Hitlera do władzy w styczniu 1933 roku (wtedy został kanclerzem Niemiec – red.) i powstanie „tysiącletniej III Rzeszy” – mówi A. Michalak. Ponoć sadzonki dębów Hitlera pochodzić miały z Baunau am Inn, rodzinnej miejscowości największego zbrodniarza w dziejach ludzkości.

Nasz rozmówca twierdzi, dotarł do archiwów potwierdzających, że taki dąb posadzono także w Bornem. – Konkretnie wiosną 1934 roku w ówczesnej wsi Linde, wokół której zaczął wkrótce powstawać wielki poligon i baza wojskowa Gross Born – mówi pan Andrzej. – Dąb posadziło 7 mieszkańców Linde, który nazwiska zachowały się na dokumencie zakopanym pod korzeniami dębu. Nie sposób do nich teraz dotrzeć, bo drzewo rośnie do dziś. A. Michalak twierdzi bowiem, że dąb Hitlera to okazałe drzewo przy obecnej ulicy Lipowej. – Kamień spod niego usunęli po wojnie Rosjanie, którzy, jak widać ostrzelali napis, bo są na nim ślady kul – dodaje.

Dla niego dąb, nawet z tak ponurym patronem, to pamiątka burzliwej historii Bornego, gdzie przez dziesięciolecia stacjonowali wojskowi. – I kamień, i drzewo, pokazuję turystom, także tym z Niemiec – mówi A. Michalak. – Nie wzbudza żadnych specjalnych reakcji, nie ma mowy o manifestowaniu nazistowskich poglądów, zresztą nie pozwoliłbym na żadne „hajlowanie”. Na szczęście ludzie mają dziś inne podejście i traktują to jako ślad dawnych dziejów. Nasz rozmówca obawia się, aby dąb stał się miejscem pielgrzymek „brunatnych” i nie ukrywa, że przy drzewie mogłaby się pojawić tablica informacyjna, podobna do tej, jakie są przy innych zabytkach militarnej przeszłości Bornego.

Burmistrz Bornego Renata Pietkiewicz-Chmyłkowska, z wykształcenia historyk, sceptycznie podchodzi do sensacyjnej informacji. – Pierwszy raz od pana oficjalnie słyszę o takim odkryciu – mówi i dodaje, że podobnych rewelacji nasłuchała się już sporo. Ratusz stara się je weryfikować korzystając z pomocy zawodowych historyków i Instytutu Pamięci Narodowej. – Takie ustalenia muszą być poparte dokumentami, jeżeli pan Michalak do nich dotarł, a innym się nie udało, to należałoby to wyjaśnić – mówi pani burmistrz. Do tego czasu nie będzie się też zastanawiać na tym, czy domniemamy dąb Hitlera wycinać, aby nie szkodził wizerunkowi miasta.

Problem taki kilka lat temu mieli w Jaśle na Podkarpaciu, gdzie w czasie wojny także posadzono dąb Hitlera. I choć miasto zostało w czasie działań wojennych kompletnie zniszczone, to pech chciał, że drzewo ocalało. – Poprzednia pani burmistrz chciała dąb wyciąć i spalić, bo obawiała się, że skojarzenia mogą się źle odbić na wizerunku Jasła, choć też do końca nie było potwierdzone, czy to dąb Hitlera – mówi Agata Koba, rzeczniczka prasowa tamtejszego ratusza. – Ostatecznie do tego nie doszło, dąb rośnie spokojnie do dzisiaj na środku ronda.

Sprawa wywołała jednak ogromne zamieszanie. Do Jasła zjechała nawet niemiecka telewizja RTL, pisała o tym… chińska prasa. Miasto podzieliło się na zwolenników i przeciwników usuwania dębu. Przeważyła opcja, że dąb Hitlera to taka sama pamiątka i przestroga historyczna, jak obozy koncentracyjne. – A nikt nie postuluje, aby burzyć Majdanek – dodaje pani rzecznik.

Andrzej Michalak ze znalezionym głazem upamiętniającym dojście Hitlera do władzy. Kamień leżał przy dębie Hitlera. (fot. Rajmund Wełnic)

Dąb przy ulicy Lipowej w Bornem Sulinowie, ponoć upamiętniał Hitlera. (fot. Rajmund Wełnic)

Źródło: „Głos Koszaliski”, dn. 4 grudnia 2011, godz.7:30.

Gross Born: podróż w czasie

Dawni niemieccy mieszkańcy Bornego Sulinowa i okolic spotkali się w piątek na zjeździe w leśnym miasteczku. Była to jedna z ostatnich szans na dotarcie do żyjących świadków dziejów dawnej bazy Wehrmachtu.

 

Źródło: „Głos Koszaliski”, dn. 3 czerwca 2011, godz.21:15.

 

 

Zobacz materiał TV Gawex

 

Przeczytaj resztę wpisu »

Zjazd dawnych niemieckich mieszkańców Bornego Sulinowa

Gospodarzem niezwykłej konferencji będzie na początku czerwca Borne Sulinowo. Gościć tu będą dzieci niemieckich żołnierzy stacjonujących tej bazie do 1945 roku. Zjawić się ma też jeden z ostatnich żyjących żołnierzy, którzy tu mieszkali. – Pomysł zrodził się w mojej i Dariusza Czernawskiego, szefa ośrodka oświatowo-historycznego w Bornem – mówi Dariusz Tederko z borneńskiego magistratu. – Spotykaliśmy się bowiem od czasu do czasu z odwiedzającymi Borne dziećmi niemieckich żołnierzy z Gross Born. W latach 40. XX wieku mieli po mniej więcej 10 lat i odwiedzają miejsca związane z ich dzieciństwem. Przyjeżdżali też nieliczni już żołnierze.

Tak pojawiła się inicjatywa zlotu dawnych mieszkańców Gross Born. – Chcielibyśmy poznać ich wspomnienia, pozyskać zdjęcia i dokumenty z tego okresu – wyjaśnia D. Tederko. I do takiego spotkania dojdzie w weekend (2-5 czerwca). Konferencja nosi tytuł „Od Linde do Gross Born” – ma związek z nazwą wsi Linde (Lipka), którą Niemcy przemienili w bazę i ośrodek szkoleniowy swoich wojsk Gross Born.

Organizatorzy spodziewają się przyjazdu około 20 gości, z w tym jednego z borneńskich żołnierzy z tego okresu. Ich relacje wysłucha i spisze dwóch polskich studentów dziennikarstwa z Berlina. – To będzie bezcenny materiał historyczny – nie ukrywa pan Dariusz.

Zaplanowano także otwarty dla wszystkich panel dyskusyjny. Chętnych zapraszamy w piątek (3 czerwca) o godzinie 10 do budynku oświatowo-historycznego przy alei Niepodległości.

Źródło: „Głos Koszaliski”, dn. 29 maja 2011, godz.9:00.

Historia: Gmina Borne Sulinowo

Starowice, Czochryń(Zacharin Groß, Zacharin Kleine),
Krągi (Krangen) ,
Silnowo (Eulenburg),
Rakowo (Rackow),
Radacz (Raddatz),
Piława (Pielburg),
Okole (Wuckel),
Łubowo (Lubow),
Łączno (Lanzen),
Liszkowo (Stary las, Altenwalde),
Kłomino (Westwalenhof),
Kiełpino (Coplin, Gross Koplin, Koplin),
Juchowo (Juchow),
Jeziorna (Elacksee),
Jeleń (Gellen),
Gross Born (Stare Borne)

Źródło: UM Borne Sulinowo.

Przeczytaj resztę wpisu »

Historia: Miasto Borne Sulinowo

Borne Sulinowo – jedno z najmłodszych miast w Polsce, nie tylko dlatego że status miasta formalnie otrzymało 15 września 1993 roku, lecz także dlatego, że dopiero w 1992 roku „w cudowny sposób” ukazało się w ogóle na mapach Polski. Jego nagłe objawienie się w spisie miejscowości i atlasach samochodowych nie było jednak efektem błyskawicznego zbudowania całego miasta z jego infrastrukturą, lecz wynikiem odtajnienia tego, co kilkadziesiąt lat już stało i świetnie służyło jego mieszkańcom. Specyficzność historii miasta bierze się w największym skrócie stąd, że jego mieszkańcy zawsze mieli na sobie jakieś mundury i bardziej tu „stacjonowali” niż „mieszkali”.

Źródło: UM Borne Sulinowo.

Przeczytaj resztę wpisu »